Voorafgaand aan de lesdagen

Ongeveer 8 weken voorafgaand aan de eerste lesdag starten we met een klein voorbereidingsteam. Dat kunnen een 2-tal deelnemers zijn, een secretaresse en de gemeentesecretaris of directeur.

We bespreken:

· Het vraagstuk

· Het gewenste resultaat

· De locatie

· De faciliteiten

· De deelnemer

· De docenten

· De materialen ter inspiratie

· De praktische ondersteuning

Dag 1

De gemeente als democratisch ambacht

Om vooruit te kunnen kijken, beginnen we bij het verleden. Waarom zijn gemeenten eigenlijk ontstaan? Welke rol hadden ze vroeger? En wat daarvan is vandaag nog steeds belangrijk? We beginnen met kijken naar de geschiedenis van gemeenten: van de Romeinen en de eerste stadsrechten tot Thorbecke en de moderne tijd. We ontdekken dat er in de kern weinig is veranderd: dat het nog steeds draait om samen verantwoordelijkheid nemen voor het publieke belang.

Daarna kijken we naar de gemeente van vandaag. Hoe werken de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie samen? Welke rol hebben de griffie, de gemeentesecretaris, adviesraden, participatieorganen en maatschappelijke partners? En hoe werk je professioneel in het spanningsveld tussen politiek, bestuur, uitvoering en samenleving? Juist in deze omgeving komt ambtelijk vakmanschap tot zijn recht. Een goede gemeenteambtenaar begrijpt hoe de bestuurlijke verhoudingen werken. En weet ook hoe zorgvuldig, onafhankelijk en vanuit de bedoeling te handelen.

Door de geschiedenis te begrijpen, herkennen we beter welke patronen ons vandaag nog beïnvloeden. Daardoor zien we ook beter welke keuzes we zelf kunnen maken.

Dag 2

Mythes ontkrachten en verbinding maken

Het vakmanschap boven de systemen zetten

Een maatschappelijk vraagstuk los je niet alleen op met regels, procedures of afspraken tussen afdelingen. Daarvoor is vakmanschap en professionele ruimte nodig, en ook de moed om steeds weer terug te keren naar het oorspronkelijke doel. We leren naar het hele systeem te kijken. Beleid, uitvoering, bestuur en samenleving zijn met elkaar verbonden.

Met het principe The Whole System in the Room leren we het vraagstuk vanuit verschillende perspectieven bekijken. We kijken dus niet alleen vanuit onze eigen functie of afdeling.

·  We onderzoeken daarom:

·  Welke regels zijn echt nodig?Welke regels zijn helpend?

·  Waar kunnen we ruimte maken?

·  Hoe kunnen we zorgvuldig blijven handelen vanuit ons eigen morele kompas?

Door vanuit het gezamenlijke belang te werken, ontstaat een andere manier van samenwerken. Deelnemers leren niet alleen anders naar hun eigen rol te kijken. Ze leren ook hoe ze samen, over afdelingen en organisatiegrenzen heen, een vraagstuk verder kunnen brengen. Maatschappelijke vraagstukken vragen niet om nóg meer systemen. Ze vragen om goed vakmanschap.

Dag 3

Van inzicht naar doorbraak

Anders denken én anders doen

Na twee dagen van leren, ontmoeten en anders kijken, brengen we alles samen in de praktijk.

Het vraagstuk staat centraal. We bekijken het niet meer alleen vanuit bestaande rollen, structuren of oplossingen. We beginnen bij de vraag: wat is hier werkelijk nodig?

Samen werken we aan een nieuwe aanpak. Niet vanuit een vaste projectstructuur of eindeloze overlegtafels, maar vanuit het geheel. Deelnemers brengen hun kennis, ervaringen en perspectieven samen. Zo ervaren ze wat er gebeurt als beleid, uitvoering, bestuur en samenleving niet na elkaar, maar samen werken. De docenten en facilitators begeleiden het proces. Ze delen nieuwe kennis, stellen vragen, dagen deelnemers uit en helpen om patronen zichtbaar te maken.

We onderzoeken:

· Welke manier van werken houdt het vraagstuk nu tegen?

· Welke aannames kunnen we loslaten?

· Wat wordt mogelijk als we opnieuw kijken naar wat wél kan?

Aan het einde van deze dag is het vraagstuk daadwerkelijk in beweging gebracht. Er zijn nieuwe inzichten, concrete vervolgstappen en een gezamenlijke richting. Deelnemers ervaren ook wat deze manier van werken vraagt en oplevert, namelijk meer vertrouwen, vakmanschap en eigenaarschap.

We bereiden ons voor op de stagedag. Wat mag je daar halen en wat kan je brengen? Waar zie je tegenop en waar kijk je naar uit?

Dag 4

Ambtelijk vakmanschap: hoe organiseren we lef?

De afgelopen weken hebben we het vraagstuk op hele andere manieren benaderd. We hebben ervaren wat er gebeurt als we andere perspectieven toevoegen en vanuit vertrouwen werken. We hebben ook ontdekt hoe ons vakmanschap groeit als we verbonden blijven met elkaar, de organisatie en de samenleving.

De laatste lesdag is tegelijk het begin van een nieuwe manier van samenwerken. We oefenen met wat we hebben geleerd en maken het praktisch. Het goede doen in plaats van alleen onze routine volgen. Ruimte maken voor wat wél kan. Dat vraagt nadenken en plannen smeden over waar we mee willen stoppen en hoe deze manier van samen werken zo normaal mogelijk maken.

Dat vraagt om lef.

We onderzoeken welke dingen ons in de praktijk weer terugbrengen naar de oude manier van werken. Denk aan:

· De drukte van alledag;

· Risico's willen vermijden;

· Politieke gevoeligheid;

· Hiërarchie;

· De behoefte aan zekerheid;

· De gedachte: "zo doen we het nu eenmaal".

Juist daar komt het ambtelijk vakmanschap om de hoek kijken.

Het gaat er niet om regels zomaar naast ons neer te leggen. Het gaat erom dat we de regels begrijpen, de bedoeling duidelijk maken en met goed onderbouwde alternatieven komen.

We oefenen daarom met het LEF!beraad.

Dit beraad is niet bedoeld om elkaar snel advies te geven. We onderzoeken samen wat nodig is om het goede te doen. We kijken kritisch naar onze aannames en zoeken naar de kleinst mogelijke eerste stap waarmee we lef tonen.

Zo ontstaat een netwerk van vakmensen die elkaar ook na Dé Vakschool weten te vinden als het spannend wordt. Want ambtelijk lef houd je alleen vast als je het samen organiseert.